DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Çocuk ya da gencin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan dikkat sorunları, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileriyle kendini gösteren, beynin dikkat ve davranışları düzenleyen merkezlerinin iyi çalışmamasından kaynaklanan bir rahatsızlıktır. DEHB erkek çocuklarda kız çocuklara göre 2-3 kat daha fazla görülebilmektedir.

DÖNEMLERE GÖRE DEHB’ DE GÖRÜLEBİLEN SORUNLAR

 

-Bebeklik   -Okul Öncesi   -Okul Dönemi   -Ergenlik  -Yetişkinlik

      A.Bebeklik                                       

  • Az ve düzensiz uyku
  • Yeme sorunları
  • Huzursuzluk
  • Çok ağlama
  • Kolay yatıştırılamama

B.Okul Öncesi

  • İlişki sorunları
  • Söz dinlememe
  • Çok konuşma
  • Sabırsızlık
  • Başına buyruk davranma
  • Korku hissetmeme
  • Kazalara yatkınlık

 C.Okul Dönemi

  • Akademik sorunlar
  • Sosyal uyum sorunları
  • Düşük kendilik algısı
  • Dürtüsel tehlikeli davranışlar, kavga
  • Kaza ve yaralanmalar
  • Ek ruhsal hastalık

 

  D.Ergenlik

  • Akademik başarısızlık
  • Düşük kendilik algısı
  • Sosyal uyum sorunları
  • Suça karışma
  • Kaza ve yaralanmalar
  • Madde kullanımı internet bağımlılığı
  • Ek ruhsal hastalık

  E.Yetişkinlik

  • Düşük kendilik algısı
  • Mesleki başarısızlık
  • İlişki problemleri
  • Kaza ve yaralanmalar
  • Madde ve alkol kullanımı
  • Ek ruhsal hastalık

 

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu üç farklı şekilde görülmektedir. Bunlar;

Dikkat eksikliğinin önde geldiği tip: Bu çocuklar dikkat eksikliği belirtileri olup, aşırı hareketliliğin tersine enerjik olmayan, yavaş hareket eden, sakar, dalgın bir yapıda olabilirler. Kız çocuklarında en sık görülen tiptir.

Hiperaktivite / dürtüselliğin önde geldiği tip: Sadece aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri olup, dikkat sorunları yoktur. DEHB tipleri içinde en az görülenidir.

Bileşik tip: Dikkat sorunlarıyla birlikte aşırı hareketlilik/dürtüsellik belirtileri vardır. Erkek çocuklarında en fazla görülen tipidir.

DEHB TANISI

Tanı koyulmasında dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Amerikan Psikiyatri Birliği’ nin DSM 5 tanı ölçütleri kullanılır.

  1. A. Aşağıdakilerden (1) ya da (2) vardır: 
    (1) Aşağıdaki dikkatsizlik belirtilerinden altısı (ya da daha fazlası) en az 6 ay süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyiyle uyumsuz bir derecede sürmüştür.

Not: Belirtiler, yalnızca karşıt olmanın, karşı gelmenin, düşmanca tutumun ya da verilen görevleri yönergeleri anlayamamanın bir dışavurumu değildir. Yaşı ileri gençler ve erişkinlerde(17 yaşında ve daha büyük olanlarda)en az beş belirtisi olması gerekir.

Dikkatsizlik
A.Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar. 
B.Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı oyunlarda dikkati dağılır. 
C.Doğrudan kendisiyle konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür. 
D.Çoğu zaman yönergeleri izleyemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki görevlerini tamamlayamaz (karşıt olma bozukluğuna ya da yönergeleri anlayamamaya bağlı değildir). 
E.Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemede zorluk çeker. 
F.Çoğu zaman sürekli zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almada isteksizdir. 
G.Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder (örneğin; oyuncaklar, okul ödevleri, kalemler, kitaplar ya da araç gereçler). 
H.Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır. 
İ.Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.

 

(2) Aşağıdaki hiperaktivite, dürtüsellik belirtilerinden altısı (ya da daha fazlası) en az altı 6 süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine aykırı bir derecede sürmüştür: 

 

Hiperaktivite
A.Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur. 
B.Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar. 
C.Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır (ergenlerde ya da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir). 
D.Çoğu zaman sakin bir biçimde boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır. 
E.Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır. 
F.Çoğu zaman çok konuşur. 

 

Dürtüsellik
A.Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan önce cevabı yapıştırır. 
B.Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır. 
C.Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer (örneğin; başkalarının oyunlarına ya da konuşmalarına burnunu sokar). 

 

DEHB TEDAVİSİ

DEHB tedavisinde etkinliği kanıtlanmış başlıca yöntemler:

     1)İlaç Tedavisi

     2)Psikososyal tedavi

  • Bilgilendirme (psikoeğitim)
  • Anne-baba eğitimi
  • Okula yönelik düzenlemeler
  • Sosyal beceri eğitimi
  • Bilişsel davranış eğitimi
  • Grup tedavisi DEHB ‘ de kullanılan psikososyal tedavi yöntemlerindendir.

Paylaş

Eğer araştırırken ulaştığınız sonuçlardan memnun kaldıysanız, bunları başka ihtiyaç sahipleri de okusun onlar da faydalansın derseniz,
lütfen paylaşmaktan çekinmeyin.
 
Paylaşılan bilgi kendisini dinamik tutar. Ve tabii ki bilgi paylaşıldıkça çoğalır. Teşekkürlerimizle...